Fantastisch mooi gelegen Domein Holset

Onlangs brachten wij het weekend door in zuid Nederland. Gelegen in het fantastisch mooi Zuid-Limburgse heuvelland vinden we het domein Holset. In 2017 is deze oude boerderij omgetoverd tot een mooi wijn domein met adembenemende uitzichten.

Het is een succes verhaal van een lange adem. Reeds in 2008 begon de geschiedenis van dit leuke wijnhuis. In het kleine dorpje Holset, tegen Vaals aan, liepen Marianne Blijdestein en Erik Leferink tegen een vervallen boerderij aan. Beiden hadden geen ervaring in wijn, maar wel een passie en zagen mogelijkheden. Het idee om hier druivenstokken aan te planten was al snel geboren. De bodem is uitermate geschikt voor wijnproductie. De druivenstokken wortelen in een lösslaag vermengt met vuursteen, kiezel, kalksteen en kalksteenachtige stenen.

Ongelooflijk mooi uitzicht Domein Holset
Panorama uitzicht op de wijngaard bij Domein Holset

Nu 5 jaar later vinden we hier fantastische wijnen gelabeld als Domein Holset die, interessant genoeg, alleen mousserend zijn. Op mijn vraag waarom uitsluitend mousserend, kwam het antwoord dat dit met opzet gekozen was om  zich te onderscheiden. Dit is ook tot stand gekomen met medewerking van buurman en wijnprofessor Stan Beurskens van de wijngaard St Martinus. Het domein is 13.5ha groot, waarvan slechts 7ha staat aangeplant. De wijngaarden liggen in Holset en Vijlen en staan aangeplant met verschillende druivenrassen; Souvignier Gris, Cabernet Blanc, Johanniter, Chardonnay en Pinot Noir. De keuze voor de eerste drie druivensoorten heeft vooral te maken met de schimmelresistentie van deze druivenvariëteiten. Uiteindelijk zitten we nog steeds in Nederland waar het toch vaak vochtig is. En vochtigheid geeft schimmeldruk wat funest is voor een wijngaard. Daarom zijn ook hybride druivenvariëteiten ontwikkeld die beter bestand zijn tegen schimmeldruk.

Ter vergelijking, in Nederland is er ongeveer 275ha (commerciële) wijngaarden verdeeld over 165 wijnbouwers. De meeste wijnboeren zitten in Gelderland, gevolgd door Limburg. De gemiddelde opbrengst ligt op 7.700hl ofwel 1 miljoen flessen. Tijdens de jaarlijkse Wijnkeuring van de Lage Landen (dus inclusief België) deden 60 wijndomeinen mee en van de 238 ingezonden wijnen waren er 32 mousserend! Dus de populariteit is toch redelijk hoog.

Wat zijn hybride druivenstokken

Maar wat zijn nou hybride druivenstokken? In principe zijn er drie druivenrassen, Amerikaanse rassen (zoals Vitis Labrusca, Vitis Rupestris en Vitis Bicolor), de Oost-Aziatische rassen (zoals Vitis Coignetiae) en de Europese, de West- en Centraal-Aziatische rassen (Vitis Silvestris en Vitis Vinifera). Hoewel deze namen onbekend zijn, is deze laatste ras de meest bekende. Dit is het ras waar de meeste wijnen van gemaakt worden. De bekende druivensoorten Chardonnay, Cabernet Sauvignon, Merlot, Malbec en ga zo maar door vallen onder dit ras. Wanneer variëteiten die tot het Vitis Vinifera ras behoren gekruist worden, spreekt met nog steeds van een Vitis Vinifera (ofwel klassieke) druivenvariëteit. Echter wanneer een Vitis Vinifera variëteit gekruist wordt met een ander ras, spreekt men over een hybride druivenvariëteit, PiWi’s  (“pilzwiderstandsfähig”) of “nieuwe druivenrassen”.

Wijn maken van een Vitis Vinifera variëteit blijkt goede wijnen tot stand te brengen. Critici kijken met argusogen naar wijn van niet-Vitis Vinifera. Echter vooral de Amerikaanse soorten hebben één groot voordeel. Ze zijn vele malen beter resistent tegen schimmels als Valse Meeldauw of Phyloxera, omdat deze schimmels reeds in hun natuurlijke omgeving voorkwamen. Het is de Phyloxera plaag die vanuit Amerika met de stoomboten eind 19e eeuw die het gebruik van PiWi’s bevorderden. Doordat in Europa grote wijnbouwgebieden verzwolgen werden door de Phyloxera plaag, ging met de Vitis Vinifera variëteit enten op onderstokken van een PiWi.

Een ander voordeel is dat PiWi’s van nature meer suikers aanmaken, wat in koel klimaat natuurlijk een groot voordeel oplevert. Aangezien door de mindere zonuren de druiven te weinig suikers en te hoge zuurgraad hebben waardoor er geen kwaliteitswijn mogelijk is. Zelfs biologische teelt is mogelijk. Echter de keerzijde is dat veel wijnbouwers niet overtuigd zijn dat ze tot kwaliteitswijnen kunnen leiden. En dat komt vooral door de merkwaardige muskusachtige aroma die ze aan de wijn geven. Dit “foxy” aroma wordt niet overal gewaardeerd.

Terug naar domein Holset

Maar om weer even terug te gaan naar het fantastisch mooi gelegen Domein Holset. Ze produceert ongeveer 30.000 flessen wijn per jaar, verdeelt over vier series. De mousserende wijn wordt gemaakt volgens de traditionele methode, dus de methode die ze ook in de Champagne gebruiken. De gehele vinificatie gebeurd “in-house”. Dit is uniek in Nederland. In 2020 heeft Domein Holset haar eigen wijnkelder in gebruik genomen in Lemiers. Hier vindt zowel de eerste vergisting plaats als de tweede (fles)vergisting.

De wijnen van Domein Holset hebben de classificatie BOB Mergelland en BOB Vijlen. BOB staat voor Beschermde Oorsprong Benaming wat gelijk is voor het France AOC.  BOB Mergelland omvat de streek van Maastricht – Nuth – Vaals – Eijsden. De bodem is opgebouwd met mergel in de diepere lagen en löss als bovenlaag met plaatselijk tertiaire lagen, pleistocene formaties en oude rivierafzetting. Binnen de regels van de BOB zijn alleen Vitis Vinifera variëteiten toegestaan. Vanzelfsprekend zijn er verder nog meer beperkingen die je hier kan vinden.

De BOB Vijlen daarentegen is interessanter. Deze 419ha grootte BOB heeft slechts 2 geregistreerde aanvragers, te weten St Martinus en Domein Holset. De bodem dient een bovenlaag van löss te hebben vermengd met stenen zoals vuursteen, kiezel en kalksteen. En daar verschilt het in met BOB Mergelland waar de bodem meer uit mergel bestaat. Hier zijn naast de Vitis Vinifera variëteiten Chardonnay, Pinot Gris en Pinot Noir, zijn ook PiWi’s toegestaan zoals Johanniter, Solaris, Sauvignon Gris, Cabernet Blanc en voor rood Monarch, Cabernet Cortis, Baron en Pinotin.

Recentelijke uitdagingen

Vorig jaar werd Domein Holset, gelegen op een mooi glooiende heuvel met ongelooflijk uitzicht, geconfronteerd met enorm veel regenval. Waarbij de weg die voor het domein loopt, omgetoverd werd in een niet misverstaande wildwaterbaan. De wijngaard worstelde met de meeldauw die in de wijngaard begon te ontwikkelen als gevolg van de hoge vochtigheid. Bij het domein dachten ze “dit nooit meer!” met als gevolg dat in dit jaar men zich richtte op meer natuurlijke ventilatie in de wijngaard. Door meer bladeren weg te knippen, die het vocht vast kunnen houden, ontstaat meer luchtstroom en dus minder kans dat vocht wordt vastgehouden. Echter een jaar als 2022 had en dan ook niet op gerekend. En een ander risico deed haar intrede. Door de overvloedige zon met hoge UV straling ontstond er zonnebrand op de druiven. Juist omdat de natuurlijke bescherming tegen direct zonlicht (het bladerdek) was weggeknipt.

Tenslotte hadden ze bij Domein Holset één groot voordeel. Doordat men zich alleen richt op mousserende wijnen, moeten druiven vroeg geplukt worden. De zuurgraad moet namelijk hoger zijn dan bij stille wijnen. Hierdoor werd in september, voordat de heftige regen en onweersbuien hun intrede deden, geplukt. Daar waar andere wijngaarden meer schade ondervonden vanwege een latere pluk, waardoor druiven opzwollen, openbarstten of rotten, lagen de druiven van Domein Holset reeds veilig in de wijnkelder.

De wijnen

Zoals aangegeven richt men op kwalitatief hoogwaardige wijnen en tot op heden allemaal single-vintage. Dus de wijn is van één jaargang afkomstig. Domain Holset brengt 4 mooie wijnen op de markt. De Dot, een frisse blend van Johanniter en Cabernet Blanc, de Dame, een single variety van Chardonnay. En verder de Prins, een blend van Sauvignon Gris en Johanniter en tenslotte de Classic welke een klassieke blend is van Chardonnay en Pinot Noir. Wat mij ook erg aanspreekt zijn de stijlvolle ingetogen etiketten.

Domein Holset wijnen
Wijn collectie

Dot

De Dot is licht geelgroen van kleur, met een neus van appel, kruisbes munt en een vleugje witte peper. Het is een frisse fruitige wijn dat 24 maanden weggelegd is op gist. En met 12.5% alcohol aan de gemiddelde kant. De mousse is een beetje stevig maar prettig en de wijn heeft een gemiddeld+ zuur. Het is een droge wijn met 4gr per liter dosage. De wijn heeft een mooi balans tussen fruit en zuurgraad, gedragen door de mousse. Heerlijk als aperitief op een zonovergoten dag.

Dame

De Dame doet haar naam eer aan. De druiven worden voorzichtig met de hand geplukt. De wijn rijpt 30 maanden op haar gist en ook kort op eikenhouten barrique (225lt vaten). Ze is licht goudgeel van kleur met een neus van toast, bloemen, citrus en mango. In de mond bespeur je daarnaast een prettige zachte vanille toets. De mousse is zacht en prettig. De wijn heeft slechts 3gr/lt dosage. De afdronk is aangenaam en verfrissend, waarbij de balans tussen fruit en zuurgraad erg goed is, nadat de toast een beetje naar de achtergrond is gegaan. Persoonlijk is dit toch echt wel een favoriet, terwijl mousserende wijnen normaal niet zo aan mij besteed zijn. Hoewel onze eerste keus op de Prins viel om te proeven, werd deze Dame ons als verrassing extra ingeschonken

Prins

Domein Holset Prins

De Prins is een stevige blend van Sauvignon Gris (80%) en Johanniter (20%). De wijn rijpt 36 maanden op haar gist. Deze wijn heeft een krachtige uitgesproken bubbel, is goudgeel van kleur. In de neus bespeur je vooral perzik en abrikoos met een vleugje kruidigheid. Het is een droge wijn met slechts 2gr/lt dosage. Persoonlijk vond ik de afdronk wat kort.

Classic

Afkomstig van de kalkrijke bodems in Voerendaal vinden we de Classic van Holset. Deze valt niet onder de BOB Vijlen of BOB Mergelland, maar kent de classificatie BOB Limburg. Het is een Brut Nature, wat wilt zeggen dat er geen suiker is toegevoegd aan deze wijn (0 gr/lt dosage). De wijn is gemaakt van 70% Chardonnay en 30% Pinot Noir en kent een diepe goudgele kleur met een koperen gloed. In de neus kan je rood fruit, tonen van citrus fruit en hazelnoot bespeuren. Terwijl in de mond naast deze aroma’s ook de vanzelfsprekende toast of brioche te herkennen valt door de autolyse van de 36 maanden gistrijping. Het alcohol percentage is iets bovengemiddeld met 13% wat ook terug te merken valt in de volle body van de wijn. Natuurlijk is het genieten om deze wijn zo te drinken, maar ook naast een zalmgerecht misstaat deze wijn niet.

Ongelooflijk risotto met 4x Barbera

Het was weer eens tijd om een avondje samen te zitten tafelen. De keuze was door mijn gastheer gevallen op niet één van zijn vakantiewijnen, maar maar liefst 4x een heerlijke Barbera waarbij een ongelooflijk lekkere huisgemaakte risotto werd geserveerd. Het was een echt verwenavondje geworden die we afsloten met een andere verrassing. Een Madeira Reserve uit 1898.

Wat is Barbera d’Alba

 Misschien heb je de eerdere blog over Italië gelezen waar deze regio in besproken werd. In het noordwesten van Italië vinden we Piemonte. Hier vinden we de beroemde Barolo wijn. Maar ook rondom de stad Alba vinden we wijn van de Barbera druif – de Barbera d’Alba. Deze wijn is te verkrijgen in twee varianten, de “gewone” Barbera d’Alba en de Barbera d’Alba Superiore. Deze laatste heeft minimaal 12 maanden houtrijping gehad, terwijl de “gewone” wijn niet of nauwelijks in de kelder rijpt en dus jong op de markt komt.

De Barbera druif kent een heftige geschiedenis. Pas in 1800 dook deze druif op in literatuur met haar oorsprong in Piemonte. In de jaren 80 van de 20e eeuw onderging de wijnstijl een grote verandering. Tot dan waren de jonge fruitige druiven zeer gebruikelijk maar doordat wijnmakers begonnen te experimenteren ontstonden houtgerijpte volle wijnen. Vervolgens in 1985 waren er verschillende Barbera wijnmakers die methanol toevoegden aan de wijn om zo de productiekosten te verlagen. Als gevolg van dit handelen vonden 30 mensen de dood  en werden veel mensen blind. Door deze gebeurtenis daalden de verkoopcijfers vanzelfsprekend flink en daalde tevens de aanplant. Maar gelukkig is dit nu weer helemaal hersteld.

Massucco wine family

De Massucco familie is sinds het begin van de 20e eeuw de wijngaarden gaan aanleggen op zo’n 20ha. Ze richten op duurzame wijnbouw en hebben het Green Experience certificaat. Ze produceren verschillende wijnstijlen waarvan wij er twee geproefd hebben.

Barbera d’Alba Superiore 2016

Massucco Barbera d'Alba met ongelooflijk Risotto

Op 350m boven zeespiegel vinden we de wijngaarden met zuidwestelijke expositie genieten van de overvloedige zon. De bodem is overwegend kleiachtig met mergel en zandlagen. De wijn heeft een robijnrode kleur met lichte intensiteit. Ze kent een licht paarse gloed. De neus heeft een gemiddelde geurintensiteit met aroma’s van zwarte bes, kers en paprika. Wanneer de wijn door de mond walst bespeur je een iets hoger dan gemiddelde zuurgraad aan de hand van de mate dat speeksel wordt aangemaakt. De body is gemiddeld en gedragen door een iets hoger alcohol percentage. De tannine is bijzonder zacht terwijl de smaakintensiteit gemiddeld is met tonen van kers, zwarte bessen en iets aardsachtig. De afdronk is niet heel lang met een aanwezige zuurgraad en een beetje bitter.

Kortom de wijn is licht uit balans door de hoge zuurgraad terwijl in de korte afdronk de wijn minder fruitig is. Geniet van deze wijn bij charcuterie of een kaasplankje of witvlees, zoals kalfsvlees of koteletten. Deze wijn is in de 10-15€ prijsklasse.

La Luna dei Tempi 2018

Een andere wijn van hetzelfde wijnhuis is een wijn met de welluidende naam de “Maan des Tijds”. Dit is een stijlvolle wijn ook van de Barbera druif met een heerlijke elegantie. De wijn is robijnrood met een gemiddelde kleurintensiteit. De wijn is nog volop in ontwikkeling met aroma’s van zwarte bes, kers, bramen en cederhout met een gemiddelde intensiteit. In de mond daarentegen komen de aroma’s meer tot hun recht, wat zich uit in een bovengemiddelde intensiteit met aroma’s van gerijpte pruim, rode kers, zwarte bes, cederhout door de houtrijping en beetje kruidigheid, toast en rokerig. De zuurgraad is aangenaam en gemiddelde tannine structuur. Mede door de gemiddeld+ alcohol is de body van de wijn ook bovengemiddeld. Deze wijn heeft een goede balans tussen body, fruit en zuurgraad, ze versterken elkaar op een goede wijze. De afdronk is zeer aangenaam, maar helaas wat aan de korte kant.

Massucco La Lune dei Tempi

De wijn is complex dankzij de houtrijping en flesrijping. Deze wijn was perfect bij het risotto gerecht van deze avond maar gaat ook prima bij pasta of kalfsvlees. Voor de prijs denk aan rondom 20€.

Livia Fontana Barbera d’Alba Superiore 2017

Livia Fontana Barbera

Livia Fontana is een wijnhuis dat meer dan 200 jaar in familiebeheer is. De 3ha wijngaarden voor deze wijn van Livia Fontana liggen op 300 tot 350m hoogte waar de druiven hand geplukt worden. De wijn fermenteert in temperatuur gecontroleerde RVS vaten waarna de wijn 30 maanden rijpt in eikenhouten vaten en vervolgens op fles. Dit resulteert in een mooie robijnrode wijn met gemiddelde kleurintensiteit. De neus kent een rokerig, aards aroma met zwart fruit met gemiddelde geurintensiteit. In de mond herkennen we een gemiddelde smaakintensiteit van zure kers, onrijp zwart fruit, aards en een rokerige toast door de houtrijping. De zuurgraad is bovengemiddeld, net als de tannine. De body is gemiddeld, waarbij de afdronk net iets langer is.

Doordat wij weinig fruit bespeuren, vinden wij de wijn lichtelijk uit balans terwijl de afdronk langer aandringt vanwege de rokerige toast. De complexiteit is bovengemiddeld. De prijs rond de 20€ vinden wij iets aan de hoge kant voor het glas wijn dat je krijgt.

Massimo Rivetti Serraboella 2017

Van de beste druiven afkomstig van de Serraboella wijngaard maakt Massimo Rivetti deze wijn. Dit is de oudste wijngaard van het huis waarbij de druivenranken meer dan 75 jaar oud zijn. Dit geeft als gevolg een langere opbrengst maar meer complexe aroma’s die de druiven voortbrengen. De wijngaard is een mix van kalk en klei waardoor het beter water kan vast houden in de zomer, terwijl de kalk de bijdraagt aan de lengte van de wijn. Na het persen fermenteert de wijn in temperatuur gecontroleerde RVS vaten om vervolgens 20 maanden te rijpen op frans eikenhouten barriques. Deze barriques zijn 1/3 nieuwe houten vaten en 2/3 tweede jaar vaten. Hoe nieuwer het vat is, hoe meer hout aroma’s de vaten afgeven aan de wijn, maar ook hoe beter de tannine geïntegreerd kan worden in de wijn. Tenslotte rijpt de wijn nog 6 maanden op fles.

Dit resulteert in een mooie robijnrode wijn met diepe intensiteit en tranen die van het glas druipen. Dit geeft aan dat alcohol en suiker aanwezig zijn. In de neus bespeur je bramen kers, cederhout, kruidnagel en tijm met een hoge geurintensiteit. De mond levert een gemiddelde intensiteit op met gemiddelde tannine maar bovengemiddelde zuurgraad en body. De wijn geeft aangename aroma’s van zwart fruit cederhout met een prettige toast, boter en bittere chocolade. De afdronk is aangenaam lang.

Massimo Rivetti Barbera

Dit is kortom een heel goede wijn, maar dat zijn we ook helaas terug in het prijskaartje van zo’n 30€. Schenk deze wijn bij kalfsvlees of lamsgerechten.

Curieuze South side Madeira Association LTD Funchal 1898

Er heerst een groot mysterie rondom de madeira wijn van South Side Madeira Association. Op internet is hier nauwelijks iets van terug te vinden en het vermoeden rijst dat het mogelijk het merknaam was van een exporteur  van Companhia Vinicola da Madeira Lda (CVM). Activiteiten zouden in 1985 gestaakt zijn wat gelijk viel met de samengaan van CVM met het huidige Justino’s Madeira Wines SA.

Madeira Reserve 1898

Door deze schimmige achtergrond is het niet eenduidig te zeggen of deze wijn ook echt uit 1898 afkomstig, maar het heeft weldegelijk alle kenmerken van zeer oude wijn. De wijn heeft een stro afdichting over de kurk. De kurk zelf was in minder goede staat. De fles was nog goed gevuld boven schouder-lengte (dit is waar de flessenhals overgaat in de bolling van de fles) met weinig depositie (ofwel drap). De wijn is bruin gekleurd met een diepe intensiteit, beetje troebel en met veel tranen. In de neus komen de gedroogde rozijnen, boerenjongens, noten, amandelen je tegemoet en kent een hoge geurintensiteit. Het wordt helemaal feest wanneer je een slok neemt. Het hoge zuur en alcohol complementeren de volle body. De wijn heeft een hoge smaak intensiteit van rozijnen, karamel en pecan noten met een zeer lange afdronk.

Voor een wijn van deze leeftijd is ze nog bijzonder levendig en fris met hoge mate van complexiteit. We hebben ook nog een 20 jarige Graham port ingeschonken om een klein vergelijk te kunnen maken, maar deze Madeira blies de port volledig omver.

Conclusie

De avond en het eten met deze wijnen was geweldig. Natuurlijk was het veel later geworden dan eigenlijk de bedoeling was. Algehele conclusie van deze 4x Barbera was dat de Massimo Rivetti toch echt wel de favoriet was, maar dan wel bij een steviger (vlees) gerecht en niet bij deze ongelooflijk lekkere risotto. Bij het gerecht was de La Luna dei Tempi de meest geschikte wijn. Ook de ervaring van deze curieuze Madeira was zeer bijzonder. Daar kan ik nog een paar meer keren van genieten.

Verrassend Hongarije

Hoewel de meeste mensen bij wijn niet direct aan Hongarije denken, kent dit land toch een zeer lange rijke geschiedenis, waarbij de wijnen – mogelijk verrassend genoeg – aan alle Europese hoven zeer welkom waren.

Tegenwoordig kent men internationaal slechts enkele wijnstijlen uit Hongarije, maar eeuwenlang kende dit land een verrassend bijzondere diversiteit. Natuurlijk is de mooie zoete Tokaj bekend, waar wij reeds eerder over hebben geschreven, en ook de diepe, stevige Stierenbloed-wijnen uit Eger en Szekszard. Maar ook kent Hongarije, rond de oevers van het Balaton Meer, interessante droge witte wijnen en meer verfijnde rode wijnen uit diverse andere regio’s.

Hoe het begon

De Hongaarse wijngeschiedenis gaat terug tot de 1e eeuw voor Christus. Er zijn vondsten van wijnculturen die een Keltische oorsprong hebben. Ook de Romeinse overheersing bereikten het Karpaten-bekken en ontwikkelden de cultuur verder. Vooral in de Balaton hooglanden en de Szerémség regio wat toen tot Hongarije behoorde (Syrmia in Servië en deels in Kroatië).

De ontwikkeling van de wijncultuur is niet zonder slag of stoot gegaan. Omdat de wijnen uit de provincie Pannonia (Transdanubië) vergelijkbaar waren met wijnen van het Italiaanse schiereiland, verbood keizer Domitianus in 92 na Christus de wijnproductie in het gebied. Pas in 282 na Christus beviel keizer Valerius Probus de herplanting van de hellingen van Mons Almus (Tarcal of Olaszhegy) in toenmalig Szerémség.

Bloei in de Middeleeuwen

De wijnbouw is beïnvloed door vele tradities. Met invloeden van oude, Centraal Aziatische en Kaukasische tradities die stammen uit de voormalige provincie Pannonia. Deze zijn terug te herleiden in kennis en smaakvoorkeur van de wijnen.  Zo dateert de eerste vermelding van zelfsturende wijngaardraden uit 1271. In de Middeleeuwen floreerde de Hongaarse wijnindustrie . Het was een oude traditie dat alle wijngaardeigenaren dezelfde rechten hebben met betrekking tot hun wijnstokken, ongeacht hun titel.

Neergang na de Middeleeuwen

Echter na de Middeleeuwen kwam de Turkse overheersing. Gedurende 1.5 eeuw (van 1541 tot 1699) werd de Hongaarse wijnproductie zwaar getroffen. In deze periode nam Tokaj (gelegen in het Koninkrijk Hongarije) de Aszu-productie over van Szerémség vanwege de Turkse dreiging. Het eerste schriftelijke bewijs van Tokaj Aszu dateert uit 1550.

De volgende mijlpaal kwam in de 19e eeuw, toen het Hongaars-Oostenrijkse Habsburger monarchie serieus professioneel werk begon te maken van wijnbouw, bereiding, regelgeving en handel. Zo ontstonden er nieuwe markten voor Hongaarse wijnen en kwam de wijn op alle Europese hoven terecht. Helaas bespaarde de phylloxera uitbraak ook Hongarije niet. Wijngaarden liepen ernstige schade op. Men breidde eerst het wijngaard areaal uit naar zandgronden, die minder phylloxera gevoelig zijn. Maar ook dit bleek niet de oplossing te zijn. Daarom ging men, net als in veel andere Europese gebieden, de wijnstokken enten op Amerikaanse onderstokken die wel resistent zijn tegen deze druifluis.

Ontwikkelingen in de 20e eeuw

Na de Tweede Wereldoorlog werd door het Communistische regime de focus gelegd op massa productie. Dit gaat natuurlijk hand in hand met lagere kwaliteit en ondoordachte aanplanting. Dit was ook de tijd dat veel mensen besloten om thuis wijn te maken die verborgen werden in kleine kelders.

Toen Hongarije toetrad tot de Europese Unie bloeide de wijnindustrie opnieuw op. In 2011 nam Hongarije nieuwe verordeningen aan voor de kwaliteitscontrole en bescherming van de oorsprongsbescherming.

Geologie en terroir

Inmiddels heeft de wijncultuur zich over het gehele land verspreid en er zijn inmiddels 22 wijnregio’s. Door de veelzijdigheid heeft elke regio haar specifieke terroir. In het oosten liggen de Karpaten, een gebergte dat het land beschermt tegen de koude winden die vanuit het noordwesten het land binnen komen. Over het algemeen kent het land een continentaal klimaat. Echter lokaal is dit gematigd onder invloed van de grote watermassa’s van de Balaton Meer of de Neusiedler See op de grens met Oostenrijk.

Druivensoorten

De gebruikte druivenvariëteiten in de wijngaarden is een mengsel van inheemse en internationale rassen. Witte druivenrassen zijn vooral inheems, zoals Furmint en Hárslevu (vooral toegepast voor Tokaj), Olaszrizling en Kéknyelukekra. Voor rood Kadarka, Kékfrankos (ook bekend als Blaufränkisch of Nagyburgundy) Zweigelt en Blauwer Portugieser. Gelet op de historisch innige band met Oostenrijk zijn deze rassen niet verbazingwekkend. Daarnaast zijn als internationale rassen vooral Chardonnay en Sauvignon Blanc voor witte wijn en Cabernet Franc, Cabernet Sauvignon en Merlot voor rode wijn aangeplant.

Opvallend is dat we ook mousserende wijnen vinden, met name in de koelere regio’s. Deze zijn van de klassieke druiven Chardonnay en Pinot Noir, maar ook van inheemse Furmint, Harslevelu en Olaszrisling. Deze worden gemaakt volgens de traditionele methode en soms voor de goedkopere wijnen wordt ook koolstofdioxide toegevoegd zodat er eenvoudige mousserende wijn ontstaat.

Hongaarse wijnregio’s

Over het hele Hongaarse land vinden we wijnregio’s. Hoewel elke regio echt haar eigen kenmerken kent, zien we in de noordelijke regio’s vooral rijke en krachtige wijnen afkomstig van hoger gelegen wijngaarden. De midden en zuidelijke regionen zijn meer vlak met een zeer heet continentaal klimaat. In centraal Hongarije vinden we dan ook meer bulkwijn, terwijl in het zuiden er ook een aantal pareltjes tussen zitten, zoals Szekszard en Villany. En tenslotte in het westen vinden we de Balaton regio dat een ietswat milder klimaat kent vanwege de ligging aan het meer.

Verrassend Hongarije

Hongaarse appellatie

In 2009 heeft de EU het classificatie systeem geharmoniseerd binnen de lidstaten. Om het voor consumenten toegankelijker te maken werden drie niveau’s; Protected Designation of Origin (PDO), Protected Geographical Indication (PGI) en basis kwaliteit wijn. Ook Hongarije heeft zich geconfirmeerd aan deze logica en refereert naar Oltalom alatt álló Eredetmegjelölés (OEM).

Classificatie Hongarije

De DHC (Dstrictus Hungaricus Controllatus of wel Védett Erdetü) en OEM vormen de PDO. Terwijl de OFJ (Oltalom alatt Földrajzi Jelzés) de PGI vormt en de BOR (wijn) tenslotte staat voor de basis wijn. De DHC is in 2003 opgericht als een vrijwillige subcategorie binnen de PDO classificatie. Het verschil tussen de DHC en OEM is dat de regelgeving voor DHC nog strikter is. Een wijn met DHC status kent gewoonlijk een bepaalde stijl en smaakprofiel. U kan deze wijn herkennen aan VEB (Védett Erdetü Bor), Districtus Hungarius Controllatus of DHC op het etiket.

In Hongarije zijn er 37 appellaties verdeeld over ongeveer 71.000ha, waarvan er maar liefst 31 PDO’s zijn. Maar het kan ook ondoorzichtig gemaakt worden. Zo omvat bijvoorbeeld Balaton PGI, 6 regio’s, 2 subregio’s en nog een andere PGI.

Realiseer u wel dat de hoogste classificatie niet automatisch zegt dat dit een goede wijn is. Het classificatie systeem is in het leven geroepen om aan te geven waar de wijn precies vandaan komt. Echter, net als in de andere wijnlanden, hoe specifieker de locatie is, hoe strikter de regels van het wijn maken vaak zijn. Voorbeelden zijn beperkingen in de dichtheid van het aanplanten van druivenstokken, beperken van de opbrengst per hectare, de toegestane druivenvariëteiten en hoe de wijnen dienen te rijpen. Hierdoor wordt de kwaliteit wel vaak verhoogd.

Kortom

Hongaarse wijnen zijn op de weg terug van weggeweest. De phylloxera plaag, wereldoorlogen en het communistische regime hebben diepe sporen achter gelaten. Maar mede dankzij (financiële) steun uit Europa is de opmars goed ingezet, en er staat een stabiel classificatie systeem. Er is een nieuwe generatie wijnmakers opgestaan die hard aan de weg timmeren met kwalitatief goede wijnen. U ziet deze wijnen meer en meer bij restaurants op de kaart verschijnen. Maar de grote uitdaging is vaak de uitspraak en herkenning van de (inheemse) druivenrassen waar menigeen zijn of haar tong over breekt.

Maar dat neemt niet weg dat het sublieme wijnen zijn. Natuurlijk kan ik doorgaan over Tokaj en hoe bijzonder deze zwoele wijn is. Maar ook de droge witte en rode wijnen zijn indrukwekkend. En daar gaan we in de volgende serie dieper op in.

Fantastisch versterkte wijn uit Griekenland

Deze week staat in het teken van de laatste regio’s in Griekenland, in het zuidwesten vinden we een aantal bijzondere PDO’s waar je fantastisch versterkte wijn vindt.

Kefalonia op de Ionische eilanden

De Ionische eilanden liggen in de Ionische Zee ten westen van Griekenland en zijn niet zo beroemd als de Egeïsche Eilanden Samos en Santorini. Maar we vinden hier wel een rijke wijnbouwgeschiedenis. De eilandengroep omvatten Korfu in het noorden, op slechts 100km van Puglia, Italië, tot aan Zakynthos voor de kust van het schiereiland Peloponnesos.

In de Homerus van Odyssee wordt reeds melding gemaakt van de wijn uit Kefalonia en Korfu. Dit suggereert dat de wijnbouwgeschiedenis hier reeds 2.500 jaar oud is! Echter de belangrijkste periode is ten tijde van de Venetiaanse overheersing in de Middeleeuwen. De belangrijkste druivensoorten waren en zijn Robola en Vertzami. DNA onderzoek heeft uitgewezen dat Robola geen verwant is aan Italiaanse Ribolla die in Friuli staat aangeplant. Vertzami blijkt verwant te zijn aan de Marzemino variëteit die in Trentino gevonden wordt. Naast de introductie van druiven, brachten de Venetianen ook krenten en olijfbomen.

Klimaat en appellaties op Kefalonia

De eilanden kennen een mediterraan klimaat met hete zomers en milde winters. Doordat de wijngaarden aan de zuidwestzijde van het Pindusgebergte liggen, zijn ze meer blootgesteld aan de (regen)wind. Hierdoor is het op de Ionische Eilanden natter dan op de Egeïsche Eilanden waardoor het groener is met meer biodiversiteit. Zowel de zeewind als de koelere nachten dragen bij aan de zuurgraad van de wijnen. Terwijl de kalksteenrijke bodem goed waterdoorlatend is en de kracht van de wijnstokken bevorderen en de concentratie in de druiven versterken.

Er zijn slechts drie PDO classificaties op de Ionische Eilanden. En die vinden we allemaal op het eiland Kafalonia. Elke PDO staat voor haar eigen druivenras; Robola van Kefanolia, de Muscat van Kefalonia en de Mavrodaphne van Kefalonia. De Robola staat bekend als een lichte limoengroene tot geelgekleurde wijn met aroma’s van citrusfruit als limoen en grapefruit. Maar ook een lichte honingtoets dat naar karamel neigt bij ouderen. Het heeft een verfrissende zuurgraad met een mooie frisse afdronk. Heerlijk bij (Griekse) salades. Deze Robola is veruit de meest bekende wijn van de eilanden.

De zoete Muscat is een elegante wijn met een uitgebalanceerde zuurgraad. Aroma’s zijn typisch muscat als rozen, rijpe steenvruchten zoals abrikoos en perzik. Kortom genieten bij blauwe kazen of fruit desserts.

Tenslotte is de Mavrodaphne de enige rode wijn maar ook rosé is voor handen. Deze levert rijke kruidige wijnen op met tonen van zwart fruit en chocolade. De volle body combineert met een aangename zuurgraad en zachte tannine. Het is niet een wijn die goed aangeschreven staat, maar toch kan je interessante wijnen vinden. Ook is hier in Griekenland versterkte wijn van Mavrodaphne verkrijgbaar die vergelijkbaar is met de fantastisch zoete port wijn.

Peloponesse

De Peloponesse is het zuidelijkste puntje van het Griekse schiereiland. Het is een bergachtig gebied waarbij de bergketen de twee belangrijkste wijnbouwzones in tweeën verdelen. Het centrale en noordelijke deel vinden we de PDO’s Mantinia en Nemea. En de westelijke zone met Achaia, Ilia en Messina.

Het klimaat is mild mediterraan dankzij de gematigde effect van de Golf van Karinthos in het noorden, maar ook de bergenketens op continentaal Griekenland die koude noordenwind tegenhouden. Diverse facturen als hoogte, berghelling, aspect en nabijheid van zee creëren vele meso-klimaten.

Inheemse druivensoorten als Agiorgitiko, Moschofilero en Mavrodaphne staan aangeplant naast internationale rassen als Muscat d’Alexandrie. Ze produceren frisse mineraal witte wijnen tot rijke rijpe rode wijnen. Hier vinden we maar liefst 7 PDO’s en 17 regionale appellaties (IGP’s). Het zijn Nemea en Mantinia die de meest gewaardeerde wijnen opleveren. Hun wijngaarden liggen op zo’n 800m hoogte waardoor het klimaat misschien meer continentaal is dan mediterraan en zijn de winters zeker kouder dan in de lager gelegen gebieden.

Het is een relatief jong wijngebied omdat pas na de Tweede Wereldoorlog de echte groei van de moderne wijnbouwindustrie zich had ingezet.

Veelzijdig Patras

In de noordoost hoek vinden we Patras die met vier verschillende PDO’s goed vertegenwoordigd is. De stijlen omvatten droog wit van Roditis met haar kenmerkende citrus aroma’s en zoete dessert wijnen. De twee muscat appellaties, Muscat van Patras en Muscat van Rio Patras, worden met hun voortbestaan bedreigd door de verstedelijking van de steden Patras en Rio.

De belangrijkste appellatie is waarschijnlijk PDO Mavrodaphne van Patras. Deze versterkte rode dessertwijn moet minimaal 50% Mavrodaphne bevatten en mag men aanvullen met Cortnithiaki druivensoort. Echter doordat de wijnmakers een kwaliteitsimpuls willen geven aan de wijn, zien we meer single variety wijnen. De wijn rijpt minstens 1 jaar op eiken houten vaten van maximaal 1.000lt. Wanneer de wijn 2 jaar op hout heeft gerijpt en 1 jaar op fles, mag de wijn “Reserve” op het etiket dragen. De wijn mag “Grand Reserve” dragen wanneer ze 7 jaar rijpt, waarvan minimaal drie jaar op vat en drie jaar op fles.

Beroemd Nemea

Nemea is mogelijk de meest beroemde rode wijn appellatie in Griekenland. In de bergen en valleien rondom de plaats Nemea vindt reeds sinds eeuwen wijnbouw plaats van overwegend de Agiorgitko druivensoort. Dit is de enige appellatie in Griekenland die deze druivensoort voorschrijft. De wijn gaat van droog die zeer goed kan ouderen tot mooi zoet. De rijke, droge wijnen komt van hoger gelegen wijngaarden waar de arme grindachtige bodem en lagere temperaturen de kwaliteit omhoog brengen. Op de alluviale vlakte rondom de stad Numea waarde temperatuur hoger is, wordt de zoetere wijnstijl gemaakt.

Koel Mantinia

Het hooggelegen Tripoli is vooral aangeplant met Moschofilero-druif die goed gedijt in het koelere klimaat. Het levert bloemige aromatische witte wijnen met een hoge zuurgraad en laag alcohol percentage. Tevens mag binnen de appellatie mousserende wijnen geproduceerd worden. De koelere temperatuur tijdens de zomer vertraagt de rijping om zo de zuurgraad te behouden. Hierdoor komt het voor dat de pluk pas in oktober plaats kan vinden om tot volledige rijpheid te komen. Echter de herfstregens kan de pluk danig verstoren.

Geniet van deze mooie wijn met lange afdronk als aperitief of bij lichte visgerechten.

Monemvasia Malvassia

De laatste appellatie op het schiereiland ligt in het zuidelijke puntje. Het is de nieuwste PDO en heeft haar classificatie in 2010 ontvangen omdat het bijdraagt aan de heropleving van de zoete Malvasios Oenos die haar oorsprong in Monemvasia vond. Van hieruit verspreide de wijn zich naar de Cycladen waaronder Paros. De wijn dient verplicht minimaal twee jaar te rijpen op eikenhout (en dus oxidatief). Opvallend is dat indien het langer dan twee jaar rijpt, het een veelvoud van vier moet zijn. Ook is het toegestaan dat de wijn geblend mag worden van verschillende oogstjaren samen. Echter op het etiket dient het meest recente jaar staan aangegeven.

Zuidelijk Kreta

Kreta is het grootste en zo niet meest beroemde eiland van Griekenland en markeert de zuidgrens van de Egeïsche Zee. Wijnbouw vond hier reeds in de 5e eeuw voor Christus plaats. De Minoërs van het oude Kreta worden geacht de oudste beschaving in Europa te zijn. Oude wijnpersen uit die tijd en schilderijen in Minoïstische paleizen duiden op druiventeelt en wijnbereiding. Gelet op haar ligging te midden van de Middellandse Zee werd Kreta het centrum van de zeehandel tussen de verschillende beschavingen (denk aan het oude Egypte, Kanaän en klein Azië (Anatolië of Turkije).

De moderne wijnbereiding begon in de jaren 70 en is inmiddels niet meer weg te denken. Er zijn 7 PDO’s en “slechts” 5 PGI’s. Opvallend is dat merendeel van de appellaties in het middel en oostelijke deel van het eiland te vinden zijn en dan wel aan de noordzijde. De bergen op het midden van het eiland beschermen de wijngaarden tegen de verzengende woestijnwind uit het zuiden. Terwijl de verkoelende bries van de Egeïsche Zee verlichting brengt. Deze twee factoren helpen aan een vertraagde rijping van de druiven waardoor de wijn haar zuurgraad behoudt.

Liatiko, soms geblend met Mandilaria, levert een bleke aromatische rode wijn op. Terwijl de lichte delicate witte wijnen gemaakt worden van Athiki en Vilana.

Kreta met haar fantastisch mooie versterkte wijn uit Griekenland

Zo vinden we in het oosten in PDO Sitia zowel rood (van 85% Liatiko en Mandilaria) en witte wijn (van 70% Vilana en Thrapsathiri), terwijl PDO Malvasia Sitia de zoete van zongedroogde druiven wijn vertegenwoordigd. Wat deze wijn anders maakt van andere Malvasia wijnen is dat dit een blend van 6 inheemse druivenrassen is en ze minimaal twee jaar op eikenhout moet rijpen.

In het midden van het eiland vinden we PDO Candia  en PDO Malvasia Candia. Deze zijn in 2011 opgericht. Daar waar Candia de appellaties Peza, Archanes en Dafnes omvat voor droge witte en rode wijn, beslaat Malvasia Candia de zoete en versterkte wijnen op dit fantastisch mooie eiland in Griekenland.

Dafnes is gericht op de rode wijn van Liatiko. Deze druivensoort heeft een groot potentieel getoond om zoete rode wijnen voort te brengen. Ten oosten van Dafnes vinden we Archanes. Ook hier kleurt de wijn rood, echter is deze een blend van Kotsifali en Mandilaria (75%/25%). Door de geringe omvang, zijn deze wijnen niet buiten Kreta verkrijgbaar. Tenslotte in het noordoosten van Archanes ligt Peza. Deze appellatie is verder in de wijnbouw ontwikkeling dan de andere twee appellaties. Net als Archanes vinden we hier de blend van Kotsifali en Mandilaria, echter in andere verhouding (80%/20%). De ruwe Mandilaria heeft de zachte Kotsifali nodig om de wijn toegankelijker te maken. Het levert een wijn met volle body en elegante tannine met aroma’s van rood fruit, vanille, peper, kruiden en tabak.

Daarnaast vinden we een zachte witte wijn van Vilana. Deze wordt ook wel de witte ster van Kreta genoemd. De wijn draagt aroma’s van citroen, limoen en mandarijnschillen en is sappig, prettige zuurgraad en een heerlijke afdronk. Serveer salades, hartige taart, maar ook bij vis- of vleesgerechten.

Verified by MonsterInsights