Bijzonder centraal Griekenland met harswijn

Griekenland is natuurlijk een rijk land met een grote invloedrijke geschiedenis. Zo ook in de wijnwereld. In deze blog gaan we op zoek naar pareltjes in het centraal Griekenland waar mooie verrassende blends maar ook harswijn die heel bijzonder is vandaan komen.

Centraal Griekenland

In het hard van het vaste land van Griekenland vinden we de grote geografische regio Centraal Griekenland. We vinden hier maar liefst 37 verschillende PGI wijnzones, maar geen enkele PDO. Tevens produceert men hier maar liefst 200 miljoen liter wijn en wordt gezien als de regio van massaproductie. Maar gelukkig hebben producenten een duwtje in de rug gekregen naar kwaliteit en experimenten met verschillende wijnstijlen.

Centraal Griekenland met harswijn

In de bergen aan de westzijde is het klimaat meer continentaal met hete zomer temperaturen. Wijnbouwers zijn de hoogte gaan opzoeken voor de broodnodige verkoeling die de zuurgraad gelijkmatig laat ontwikkelen. Parnassos, Martino, en Knimida die op hoogte liggen bieden meso-klimaten aan zodat je hier mooie droge witte en rode wijnen kan vinden.

Veel van de appellaties vinden we in het oostelijk gelegen laagvlakte van Attika, waar bijzondere harswijn geproduceerd wordt over maar liefst 17 verschillende appellaties.

Retsina van Attika

De thuisbasis van Athene ligt in het district Attika. Dit ligt net ten noorden van het schiereiland Peloponnesos. Hoewel Attika geen eigen classificatie kent, is vermelding van de regio zeker de moeite waard. De zon is hier heet met warme temperaturen. Hierdoor loopt men het risico dat druiven (te) snel rijpen en hun zuurgraad verliezen. We vinden hier de Savatiano druivensoort, die bijdraagt aan de beroemde Retsina-wijn. Retsina wordt reeds eeuwenlang in Griekenland gemaakt door de hars van de pijnboom voor de vergisting toe te voegen aan de druivenmost van Savatiano. Het uiteindelijke resultaat is een bijzondere droge witte wijn met een sterk aroma van hars. Deze wijn heeft de bijzondere classificatie “Appellation by Tradition” ontvangen.  Tevens is er een rosé variant meestal gemaakt van Mandilaria.

Reeds 7.000 jaar geleden werd Retsina in amforen bewaard die verzegeld werden met hars van pijnbomen. Dit omdat amforen poreus zijn, smeerde men de flessen in met hars zodat de wijnen langer houdbaar zouden blijven. Hierdoor kregen de wijnen op natuurlijke wijze een harssmaak. Zodoende is de bijzonder geblende harswijn geboren van de in Griekenland centraal gelegen vlakte.

De Retsina van nu heeft een lichte harssmaak, maar is daarnaast ook nog verfrissend en vol van smaak. Het is een lichte wijn met een gemiddelde zuurgraad en een licht bittere smaak. De harswijn bevat tonen van dennenbomen, hars, kruiden en citrusvruchten. Afhankelijk van de kwaliteit van de hars en de druiven, verschilt de smaak van de Retsina per producent en per regio.

Drink Retsina jong en gekoeld bij 7 tot 9 graden en bij voorkeur bij Griekse gerechten. Echter deze smaak is niet voor iedereen weg gelegd!

PGI Parnassos

De BGA Parnassos appellatie is opgericht in 2006 en is één van de weinige Griekse appellaties die zich over twee districten uitstrekt. Het omvat feitelijk de vallei die tussen de bergen Parnassos en Kallidromo ligt en de noordoostelijke helling van Parnassos en de zuidwestelijke helling van Kallidromo. De rode druivensoort Mavroudi is eigenlijk de lokale Arahovitiko Black die in het verleden een belangrijke rol speelde in deze regio.

Parnassos BGA produceert witte, rosé en rode wijnen van zowel lokale rassen als Athiri, Assyrtiko, Roditis en Mavroudi. Maar ook internationale druivenrassen als Chardonnay, Sauvignon Blanc, Cabernet Sauvignon en Merlot.

De 100% Assyrtiko van Argyriou bijvoorbeeld is een fruitige wijn met hoge geur- en smaak intensiteit. De groenige kleur geeft een hint van limoen en citroen met een palet aan witte bloesem. De wijn heeft een gemiddelde zuurgraad, alcohol en de afdronk is bovengemiddeld. Heerlijk bij frisse Griekse salade!

Helaas zijn deze wijnen niet makkelijk buiten Griekenland te verkrijgen.

Thessalië

Thessalia

Net ten noorden van Centraal Griekenland en ten zuiden van Grieks Macedonië vinden we Thessalië. Hoewel de appellatie niet één van de bekendste is, kent ze een bloeiende wijnbouw industrie meestal in de bergen die de regio rijk is. We vinden hier een grote verscheidenheid aan wijnstijlen, van diep donker rood van de Xynomavro of Messenikola Black druivenrassen tot licht en aromatisch wit van Roditis.

Binnen de grenzen van Thessalië liggen drie PDO classificaties. Rapsani in het noordoosten, Anchialos in het zuidoosten en Messenikola in het zuidwesten. Tevens is er een handvol aan PGI’s aanwezig.

Thessalië heeft een warm mediterraan klimaat met droge zomers en milde regenachtige winters. Meer landinwaarts is het klimaat meer continentaal. Koude bergwind en sneeuwsmeltwater leveren de nodige verkoelig voor de wijngaarden wat bijdraagt aan de ontwikkeling van de zuurgraad.

Ongebruikelijk Rapsani

Rapsani, waarvan de wijngaarden op de zuidelijke helling van de berg Olympus liggen, is de meest bekende regio. De wijngaarden liggen op 250 tot 750m hoogte en zijn aangeplant met vooral Xynomavro, Krasato en Stavroto. De wijn moet een blend van deze drie druivenrassen zijn, in gelijke hoeveelheden. Wat nog bijzonderder is, is dat de drie druivenrassen samen gevinifieerd moeten worden. De Xynomavro levert de tannine en bewaarpotentieel (en dus zuurgraad). Terwijl de andere twee minder bekende rassen het karakter en de body leveren. Tevens helpen deze twee de zuurgraad enigszins te temperen.

Het vooral mediterrane klimaat wordt sterk beïnvloed door nabijgelegen oceaan en de besneeuwde bergtoppen die in de nacht de koelte naar beneden laten zakken. Terwijl overdag de intense zonlicht de wijngaarden verwarmen.

Tot 2005 was Tsantali de enige wijnmaker in de regio. Inmiddels zijn er meerdere producenten.

Het levert een rijke wijn op van zwoel zwart fruit. Denk aan pruimen, rijpe kersen. Maar ook plantaardig als olijven en tomaat. Een elegante, zijdezachte structuur met een lange zachte finish. Heerlijk bij gegrilde vleesgerechten, kip en zachte kazen.

Blanc de Noir in Anchialos

Gelegen in een baai aan de Pagasetische Golf is Anchialos (Anhialos) één van de laagst gelegen wijngebieden in Griekenland. Wijngaarden liggen niet hoger dan 200m. en de invloed van de Egeïsche Zee dragen bij aan het warme mediterrane klimaat. De (witte) wijnen zijn hier overwegend licht van een blend met minimaal 80% Roditis met Savatiano. Hoewel Roditis een roze-rode druivensoort is, mag er geen schilcontact bestaan, waardoor je alsnog witte wijn verkrijgt. Dit wordt ook wel Blanc de Noir genoemd.

Het waren Bulgaren die begin 20e eeuw de regio Anhialos (nu bekend als Pomorie) ontvluchtten vanwege aanhoudende oorlogen in de Balkan regio. Zij vestigden zich rondom Nea Anhialos en plantten daar de wijnstokken die ze hadden meegenomen. Kort na de Tweede Wereldoorlog werden de wijngaarden zwaar getroffen door de phylloxera die ook op het Griekse vasteland woedde. In 1971 kreeg Anchialos als één van eerste wijnbouwgebieden haar PDO status.

De wijnbouw ligt vooral geconcentreerd rondom de stad Nea Anhialos. Er is slechts 450ha op zanderige kleigrond aangeplant. Deze biedt goede waterdoorlating maar zijn iets vruchtbaarder dan nodig voor druivenstokken, waardoor de stokken weelderig kunnen groeien en meer aan wijngaardmanagement nodig is. Slechts een handvol wijnhuizen produceren Anhialos wijn en deze is nauwelijks buiten Griekenland te verkrijgen.

Mr Nicola in Messenikola

In het zuidwestelijke deel van het Karditsa district vinden we PDO Messenikola. Dit is met haar 95ha de kleinste appellatie. Het ligt aan het noordoostelijke deel van het kunstmatige meer Plastira, wat ook een zeer populair toeristische trekpleister is. De wijngaarden liggen op een hoogte tot zo’n 750m. Hier staat vooral de blauwe Messenikola druif aangeplant. Het verhaal gaat dat een zekere Monsieur Nicola deze druif ten tijde van de Ottomaanse overheersing heeft geïntroduceerd. En zowel de naam van de druif als de naam van het dorp is hiervan afgeleid. Echter DNA analyse heeft aangetoond dat er een relatie met de Griekse Xynmavro druif is. Echter de “ouders” van deze druif zijn tot op heden nog onbekend. De rode (en beperkt ook rosé) wijn van deze druif is alleen verkrijgbaar in PDO Messenikola en PDO Hellingen van Meliton in Macedonië. De laatrijpende Messenikola is vatbaar voor meeldauw en botrytis.

De wijn is een blend van Messenikola (70%) en Carignan en Syrah (max 30%). Deze laatste twee druivensoorten leveren de balans en structuur in de wijn. Het is een licht robijn gekleurde rode wijn die vooral doet denken aan bosbessen. Het zijn volle wijnen met een aangename lange afdronk. Het is te adviseren om de wijn 15 minuten van te voren te laten luchten. Geniet van deze wijn bij een stoofpot, lamsvlees of rijpe kazen.

Prachtig mooie eilanden wijn van droog tot zoet

In de Egeïsche Zee tussen Griekenland en Turkije vinden we vele eilanden waar ook prachtig mooie wijn vandaan komen. Hoewel op de eilanden gedurende enkele duizenden jaren wijn wordt geproduceerd, zijn het vooral de Samos wijnen die weelderig zoet zijn en droge mineraalachtige Santorini met haar wijn die mineraalachtig droog zijn, die wijd bekend staan.

Echter op veel van de prachtig mooie eilanden produceert men de zoete maar verfrissende wijn op basis van Malvasia. Vooral tijdens de Venetiaanse overheersing op Paros, Rhodos en Kreta in de Middeleeuwen werden deze wijnen over heel Europa geëxporteerd. Door de daarop volgende Ottomaanse overheersing zakte deze markt echter flink in. De Ottomanen (Turken) mogen weliswaar vanuit religieuze overweging geen alcohol drinken, maar geheel verbieden deden ze ook niet.

Stabiel klimaat

Het mediterrane klimaat is zeer mild en droog. De stevige noorden en zuiden winden teisteren de wijnbouw. Om deze reden worden de wijnstokken laag bij de grond in een gobelet-stijl getraind om deze invloeden te verminderen. Deze wind draagt ook bij aan het verlagen van de effecten van de warme zonneschijn en verlengen de rijpingsperiode. Hierdoor behouden de druiven hun zuurgraad en kunnen ze complexe aroma’s ontwikkelen. De wijngaarden op de vele verschillende eilanden hebben één ding gemeen; ze liggen allemaal vlak bij zee en genieten van een overvloedig aantal zonuren tijdens het groeiseizoen.

De meeste wijngaarden liggen op onvruchtbare vulkanische bodem op de steile terrassen die uit de bergen zijn gesneden. Deze terrassen staan bekend onder de naam pezoules en helpen de erosie in de bodem te verminderen en weinige water dat valt vast te houden. Door de arme bodems, kent de druivenstok een lagere groeikracht waardoor de bladerengroei vermindert. Hierdoor concentreert de druivenrank zich op de voortplanting en dus concentratie van hoogwaardige druiven.

Er zijn maar liefst 42 verschillende druivensoorten toegestaan, veelal inheemse soorten. Maar vooral de witte Assyrtiko en Athiri en de rode Mandilaria en Fokiano zijn zeer geliefd op de eilanden. De wijnen zijn droog en zoet wit en rosé. Tevens vinden we hier mousserende wijnen.

Classificaties in een vogelvlucht

Wijn van prachtig mooie Griekse eilanden

Er zijn maar liefst 9 PGI’s en 8 PDO’s verdeeld over de vele eilanden. En alle eilanden produceren wijn onder de classificatie PGI Egeïsche Zee. De PDO’s zijn op de bekende eilanden; Limnos, Samos, Paros, Santorini en Rhodos.

Limnos

Net ten zuiden van Grieks Macedonië ligt het eiland Limnos. Uit kloosterarchieven blijkt dat wijnbouw dateert uit de Byzantijnse periode. Sinds 1982 vinden we onder de naam PDO Muscat van Limnos witte wijn die weelderig zoet is van Muscat d’Alexandrie. Deze zijn gemaakt volgens de vin doux naturel stijl. Ook kom je de vermelding Grand Cru tegen. Dat mag onder de voorwaarden dat alle druiven van de één wijngaard afkomstig is met beperkte opbrengst per hectare. De droge witte wijnen komen op de markt onder de naam PDO Limnos en is ook van de Muscat d’Alexandrie. De wijngaarden liggen vooral in het centrale en zuidelijke deel van het eiland, goed beschermd tegen de stevige noordelijke winden. De temperaturen zijn hier net iets lager dan op het vaste land.

Vanaf 2011 zijn er ook droge rode wijnen van Limnio beschikbaar. Deze staan lokaal bekend onder de naam kalampaki. Wijnen gemaakt van deze druivenvariëteit hebben een interessante, frisse smaak, een kleur van gemiddelde diepte, elegante aroma’s die zowel de neus als de mond stimuleren, gedomineerd door tonen van verse kruiden en rood fruit. In de mond hebben ze een gemiddelde tot hoge zuurgraad, knapperige tannine en ongeveer 12,5-13% alcohol. Ook gebruikt men Limnio om versterkte zoete wijnen te produceren, deze zijn een blend van 90% Limnio en 10% Muscat d’Alexandrie.

Vanwege de gunstige klimatologische omstandigheden, zijn veel van de wijnen biologisch gecertificeerd. Saillant detail is dat er meerdere regio’s zijn die refereren naar de Muscat druif. Echter Limnos is de enige regio die gebruikt maakt van Muscat d’Alexandrie. In de andere regio’s staat Muscat Blanc à Petit Grains.

Historisch produceerde Limnos meer rode wijn dan witte. Pas in de jaren 1900 werd de Muscat geïntroduceerd. Doordat deze druif zo goed aansloeg met het lokale terroir, overschaduwde de Muscat druif alle andere druivensoorten.

Mooi Samos

Op één van de mooiste Griekse wijnzones vinden we PDO Samos. De meeste wijngaarden vinden we aan het noordelijke deel van het eiland. De wijngaarden liggen vooral op stenen terrassen rondom de berg Karvounis en de noordoostelijke helling van de berg Kerki. De hoogten kunnen oplopen tot wel 900m om het warme klimaat te temperen. Het aanzienlijke verschil tussen dag- en nachttemperatuur vertraagd de rijping wat ten goede komt aan de zuurgraad en de aroma ontwikkeling.

Tot 2016 was de Unie van Wijnbouwcoöperaties van Samos de enige producent en heeft de weelderig zoete wijn van Samos internationaal op de kaart gezet. De enige toegestane druivenras is Muscat White, beter bekend als Muscat Blanc à Petit Grains en lokaal als Moschata Aspro. Van de ongeveer 1.400ha wijngaarden, staat 98% aangeplant met deze druivensoort.

De wijnproductie op Samos gaat terug naar de 5e eeuw voor Christus. De beroemste periode is echter de 19e eeuw toen Europa geteisterd werd door phylloxera. De West Europeanen keken naar de zoete Griekse Muscats en in het bijzonder naar Samos.

De zoete wijnen kunnen gemaakt worden volgens het principe van Vin Naturellement Doux (zongedroogde druiven), Vin Doux Naturel of Vin Doux zijn. De Vin Naturel Grand Cru is afkomstig van wijngaarden die op 400m of hoger zijn aangeplant.

Paros

Centraal gelegen in de Egeïsche Zee vinden we het eiland Paros, dat onderdeel is van de Cycladen-eilandenketen. Op dit winderige, door bergen gedomineerde eiland vinden we vooral de Monemvasia-druivensoort. Hoewel deze vaak wordt aangezien als Malvasia Bianco, is onlangs uit DNA onderzoek gebleken dat er geen relatie is tussen de twee soorten. Wat bijzonder is, is dat phylloxera zich nooit heeft genesteld op Paros. Hierdoor vinden we hier zeer oude en diepgewortelde wijnstokken.

Alle wijngaarden op het eiland vallen onder de PDO Paros die in 1981 in het leven is geroepen en zowel rode als witte wijnen kent.

Monemvasia is de enige witte druivensoort van het eiland. Witte wijnen geclassificeerd onder de Paros PDO-appellatie moeten 100 procent Monemvasia zijn. Ze zijn meestal knapperig en droog van stijl. In 2011 is de Malvasia Paros PDO geïntroduceerd als classificatie voor zoete wijn van minimaal 85% zongedroogde (Vin Naturellement Doux) Monemvasia en maximaal 15% Assyrtiko. Deze wijn moet minimaal 24 maanden op houten vaten rijpen voordat ze gebotteld mogen worden.  Verwarrend genoeg verwijst de PDO naam naar Malvasia, waar dit niet de druif betreft maar de wijnstijl. In de Middeleeuwen tijdens de Venetiaanse overheersing produceerde de Egeïsche Zee regio een populaire zoete wijn onder de naam “Malvasias Oenos”. De beide namen Malvasia en Monemvasia zijn afgeleid van de havenplaats Monemvasia op het schiereiland Peloponnesos.

PDO Paros is de enige Griekse classificatie die een rode wijn toestaat die een blend is met een witte druivensoort. Om de onstuimigheid van de rode Mandilaria in balans te brengen, blendt de wijnmakers van Paros deze met de witte Monemvasia.

Oud Santorini

Santorini is het meest zuidelijke eiland van de Cycladen-groep. Het eiland is geologisch gezien het overblijfsel van een oude vulkanisch kegel waarvan de uitbarsting de kliffen en lagune creëerde. Het eiland staat bekend om haar frisse droge witte wijnen  en zoete vinsanto van Assyrtiko. Maar produceert ook rode wijn van Mandilaria en Mavrotragano.

Rijke Santoriaanse geschiedenis

De wijnbouwgeschiedenis op Santorini gaat terug naar 1653 voor Christus. In dat jaar had een vulkaanuitbarsting de stad Akrotiri onder as begraven en opgravingen hebben bewijs opgeleverd dat in die tijd er een bloeiende wijnbouw activiteit bestond. Drie eeuwen later heeft men opnieuw druivenstokken aangeplant op dit eiland. En dankzij het hoge zandgehalte in combinatie met het weinige klei en organische materiaal in de bodem (met als gevolg veel mineralen), overleefden de wijnstokken de phylloxera plaag in de 19e eeuw. Hierdoor vinden we hier wortelstokken die ouder dan 300 jaar zijn!

Klimaat

Tijdens het groeiseizoen kent Santorini nagenoeg geen regenval. Daarnaast teisteren sterke warme westenwinden het eiland. Om die reden traint men de wijnstokken in een spiraalvormige kroonachtige vorm, zogenaamde “mand” wijnstokken die beter bestand zijn tegen deze winden. Het hete droge klimaat geeft als gevolg een lagere opbrengst, maar wel van hoge kwaliteit met veel suiker en zuren.

Diverse Wijnstijlen

De wijnstijl voor droge witte wijn op Santorini is verfrissend, fris en aromatisch. Deze minerale en citrus geurende wijnen worden voornamelijk gemaakt van Assyrtiko, met een beetje Athiri en Aidani. Wanneer ze op eikenhout rijpen zijn ze nog complexer met een vleugje van noten en kruiden. De meest complexe wijnen zijn Nykteri, gemaakt van overrijpe druiven. Deze rijpen 3 tot 10 maanden op vat. Ze zijn genoemd naar “de hele nacht werken” omdat ze traditioneel ’s nachts worden geoogst om complicaties te voorkomen die wel ontstonden wanneer de druiven bij dag werden geoogst. Het verschil tussen Nykteri en gewone Santorini is dat deze wijnen rijker zijn met aroma’s van tropisch fruit en kamperfoelie.

Zoete Vinsanto is misschien wel de belangrijkste bijdrage van Santorini aan de wijnwereld. Deze rijke dessertwijn combineert zuurgraad en intense zoetheid met aroma’s van gedroogde citrusschil, vijgen, abrikozen en toffeepudding. De naam Vinsanto kan worden teruggevoerd tot de 16e eeuw, toen wijn werd geëxporteerd van het eiland in vaten gemerkt als wijn (vin) uit Santorini (Santo). Hoewel het vaak verkeerd vertaald wordt als “Heilige Wijn”, is het heel anders dan het Italiaanse “Vin Santo”. In 2002 verleende de Europese Unie Santorini exclusieve rechten op de naam “Vinsanto”, hoewel Italië nog steeds “vin santo” mag gebruiken.

Tenslotte de rode wijn van Mandilaria en Mavrotragano zijn diep rood van kleur, met zachte tannine en fruitige aroma’s. Vaak hebben ze iets van rokerigheid en overrijp fruit. Sommige mensen associëren deze wijn met de Italiaanse Amarone-stijl.

Beroemd Rhodes

Rhodos is zo niet het meest beroemde eiland in Griekenland en ligt slechts op 20km afstand van Turkiye. De vondst van amforen die uit de 7e eeuw voor Christus afkomstig zijn, levert bewijs dat de wijncultuur hier reeds 2.400 jaar oud is. Een andere bijzonderheid was dat ten tijde van de Ottomaanse heerschappij Rhodos specifiek goedkeuring kreeg om wijn van Malvasia te blijven verhandelen.

Vandaag de dag omvat dit slechts twee appellaties op het eiland, PDO Rhodos voor rode Mandilaria (lokaal Amorgiano) wijn en droge witte Athiri wijn en PDO Muscat van Rhodos voor zoete witte wijn van de Muscat Blanc à Petit Grains (ookwel Moschato Aspro) in een Vin Doux Naturel stijl of Vin Naturellement Doux (zongedroogde druiven)-stijl. Verder is Rhodos een belangrijke bron van mousserende wijn volgens de tank-methode. De stijl is zeer toegankelijk en charmant met aroma’s van rijp fruit. Tevens zijn er rosé versies die mogelijk tot de beste van de Middellandse Zee gebied behoren.

De berg Attavyros speelt een centrale rol in deze cultuur. Op de golvende hellingen en uitlopers vinden we de meeste wijngaarden. Rhodos heeft één van de droogste en warmste klimaten van Griekenland met haar mediterrane klimaat. Tijdens het groeiseizoen koelt de zuidelijke zeebries met name de hooggelegen wijngaarden op de Attavyros. Op deze hoogte vinden we daarom vooral de Athiri witte druivensoort die laag gesnoeid wordt om bescherming te bieden aan de stevige wind. Deze wind geeft de verkoeling die de rijping vertraagd wat de ontwikkeling van de zuurgraad en aroma’s bevordert. De rode Amgiano staat lager op de uitlopers van de berg aangeplant waar de temperaturen hoger zijn en de fenolische rijpheid bevorderen.

Conclusie

Bijna iedereen kent wel de Samos wijn en Vinsanto wijn van Santorini die heerlijk weelderig en zoet zijn met aroma’s van rijp fruit en mooie zuren. Heerlijk bij lichte fruit gebakjes of gele kazen.

Terwijl de zeer prijzige Santorini wijnen zijn mineraalachtig en droog. En ze zijn rijk van smaak zijn met aroma’s van citrus, gevolgd door abrikoos, mediterrane kruiden en een lichte vanilletoets. Deze wijnen zijn heerlijke bij traditionele Griekse gerechten inclusief lamsvlees. Maar ook quiches, pasta met romige sauzen of stoofpotjes.

De rode wijnen van de eilanden zijn ook goed aan de prijs (20€+) en heerlijk bij de traditionele Griekse vleesgerechten of rijpe gele kazen.

Je blijft gewoon genieten op deze prachtig mooie eilanden, of het nou het uitzicht, de natuur, het eten of de wijn is!

Verrassend Xinomavro in Noord Griekenland

Vorige week hebben we Griekenland geïntroduceerd. En daar waar Griekenland vooral bekend is door de zoete Samos, is het land veel rijker. Zo vinden we in het noord Griekenland wijngebieden in elke provincie waar verrassend genoeg Xinomavro en Mavroudi een belangrijke rol spelen.

Thrakie

Thracië

Geheel in het noordoosten tegen de Turkse en Bulgaarse grens ligt Thraki (Thracië). Hoewel de regio relatief weinig wijn opbrengt, is het wel één van de belangrijkste regio’s in de duizenden jaren oude wijngeschiedenis. De Valchitrun schat is gedateerd op 1.300 voor Christus en bestaat uit 13 rituele wijn objecten. Dit duidt aan hoe ver de wijngeschiedenis terug gaat in deze regio.

Helaas heeft in de moderne tijd een verschuiving op meer winstgevende producten plaats gevonden, zoals tabak. Waardoor een aantal wijngaarden plaats moesten maken. Maar de laatste decennia zien we weer een wederopstanding van de wijnindustrie.

Het klimaat is hier vochtig door de vele regenval en warm. Het Rodopi gebergte beschermt het gebied tegen koude noordenwinden. Terwijl de zuidelijk gelegen Egeïsche Zee de lage wintertemperatuur vermindert en in de zomer koelte geeft.

De PGI Thracië is opgericht in 1997 en omvat de districten Evros, Rodopi en Xanthi. Omdat veel mensen afkomstig zijn uit Bulgarije, zijn deze wijnbouwtradities hier voortgezet. En dus vind je veel overeenkomsten tussen de Bulgaarse wijn en die uit PGI Thracië. Binnen Xanthi en Rodopi vinden we de twee kleine subzones PGI Avdira en PGI Ismaros.

De wijnen staan bekend als overwegend licht tot gemiddeld zoet en zijn verkrijgbaar in wit, rosé en rood. Echter er is een breed spectrum verkrijgbaar.

PGI Avdira

Avdira heeft haar eigen PGI in 1997 ontvangen en omvat de gemeenten Avdira, Mandra en Myradato. De wijngaarden dienen tot een hoogte van 300m te zijn aangeplant. De rode bodem houdt goed water vast waarvan de wijnstokken profiteren tijdens de hete zomers. Het is één van de meest actieve wijngebieden van Thracië en kent slechts 3 wijnproducenten hoewel we meer kunnen gaan verwachten van dit gebied.

We vinden hier een combinatie van lokale druiven zoals Athiri, Assyrtiko en Mavroudi (dit is eigenlijk de Bulgaars inheemse soort Mavrud). Maar ook internationale rassen als Chardonnay Muscat d’Alexandrie, Cabernet Sauvignon en verrassend genoeg Trebbiano.

PGI Ismaros

In het Rodopi district vinden we PGI Ismaros. In het uiterste zuidoosten van Rodopi ligt Maronia. Dit is een regio met een zeer lange geschiedenis van wijnbouw. In de epos “De Odyssee” meldde Homerus dat Odysseus in Maronia de honingzoete wijn (de fameuze Maroneios of Maronitis oenos) verkreeg waarmee hij de Cyclops versloeg.

Vooral Maronia is een belangrijk wijnbouwgebied geworden. Wijnstokken staan op de zuidelijke helling die haar beschermen tegen de koude noordelijke winden. Terwijl de verfrissende zeebries vanaf de Egeïsche Zee de nodige verkoeling geeft tegen de hitte. Naast verkoeling vertraagt deze bries de rijpingsperiode en laten de druiven smaak ontwikkelen met behoud van haar zuren.

Verder blijkt het dat de oude Grieken reeds belang hechtten aan oorsprongsbenaming voor hun wijnen!

Ook hier vinden we lokale rassen als Roditis, Lemnio en Mavroudi. Maar de internationale rassen zijn beter vertegenwoordigd, zoals Muscat d’Alexandrie, Chardonnay, Sauvignon Blanc, Cabernet Sauvignon en Merlot.

PGI Evros

Geheel in het noordoosten vinden we PGI Evros, waar de wijngaarden op hellingen van ten minste 30m hoogte moeten liggen. De meeste wijngaarden vinden we in het noorden en centrale deel van Evros. Hier vinden we overwegend lokale rode rassen als Karnachalades, Mavroudi, Bogialamades en de lichte Pamidi. Verder zijn er enkele internationale rassen toegestaan waaronder Chardonnay en Sauvignon Blanc voor witte wijn. En Trebbiano, Gernache, Carignan en Syrah voor rode wijn.

Macedonia

Macedonia in noord Griekenland met verrassend Xinomavro

Het Grieks Macedonië is een uitgestrekt gebied in het noorden van Griekenland, grenzend aan Albanië, Bulgarije en de Republiek Noord-Macedonië in het noorden en de Egeïsche Zee in het zuiden. Naast een viertal PDO’s (Protected Designation of Origin ofwel OPAP) zijn er maar liefst  24 PGI’s (ofwel Topikos Inos).

De wijngaarden staan vooral aangeplant met Xinomavro, Roditis, Limnio en Cabernet Sauvignon. Deze druiven leveren robuuste wijnen op met stevige tannine en een rijk aroma palet. Naoussa is mogelijk wel de meest bekende classificatie in deze regio.

Het klimaat is overwegend mediterraan met continentale invcloeden, gekenmerkt door de hete zomers en koude winters. De geologie is bijzonder divers. Merendeel zijn rotsachtige bodems met lage vruchtbaarheid en goede drainage. In het oosten van Macedonië vinden we ook alluviale bodems op de lage glooiende landschappen die vruchtbaarder zijn en meer krachtige wijnen opleveren.

Hooggelegen Amynteo

Op de hooggelegen wijngaarden rond de plaats Amyndaio (570-750m) in noord Griekenland vinden we verrassend vooral Xinomavro. Hoewel in de PDO alleen deze druif is toegestaan, zijn de stijlen toch heel divers. Van (rode) mousserende wijn, naar droge rosé en lichte fruitige rode wijnen.

Het klimaat hier is het meest continentaal in Griekenland en de bodem is vooral zanderig. Het zijn gematigde zomers en koude natte winters die overheersen. In het groeiseizoen volgt de warme zon na een koude nacht die de productie van suiker in de druiven stopzetten. Hierdoor verlengt de rijpingsperiode waardoor de zuurgraad behouden blijft en de druiven een heerlijk aroma ontwikkelen. Doordat de zuurgraad behouden blijft, is Amynteo ook één van de twee regio’s in Griekenland waar mousserende wijn mogelijk is.

Geniet van deze wijn bij geroosterd vlees, geroosterde paprika of licht gekruide kazen. De aroma van rode fruit en specerijen (zoals kruidnagel, peper) met de volle afgeronde tannine is een heerlijke combinatie.

Bemind maar onbekend Goumenissa

Een relatief onbekend PDO is Goumenissa die ligt op de zuidoostelijke hellingen van de berg Paiko. Hier staan Xynomavro en Negoska aangeplant om een mooie blend te maken die meer rustiek en fruitgedreven is dan omliggende wijnregio’s. Het is tevens de enige regio die tenminste 20% Negoska toestaat in de blend. Dit helpt de wijn te verzachten. Negoska brengt de hoge zuurgraad van Xynomavro naar beneden. De appellatie omvat 330ha aan wijngaarden tot 150m hoogte. Doordat deze op het zuidoosten liggen, kunnen de maritieme invloeden van de Egeïsche Zee doordringen en meer gematigd klimaat brengen.

De kalksteenrijke bodem biedt goede drainage en in combinatie met lage neerslag levert dit geconcentreerde druiven op. De wijn moet samen gevinifieerd worden om vervolgens 12 maanden in eikenhout te rijpen.

Het levert wijnen op met rijk fruit van bramen, kersen, aangevuld met kruiden en vanille. De volle wijn is rijk aan tannine met een aangenaam lange afdronk. Geniet van deze wijn bij geroosterd vlees.

Gerenommeerd Naoussa

In 1971 kreeg Naoussa als eerste wijngebied haar eigen appellatie en stond model voor het Griekse classificatiesysteem. De klassieke Naoussa-wijn is een gestructureerde hartige rode wijn van Xynomavro. Deze druif heeft de regio groot gemaakt, maar inmiddels treedt Amynteo in de voetsporen van Naoussa.

De wijn kent een hoge zuurgraad, hebben harde tannine wanneer ze jong zijn, maar bij ouderen wordt dit fluweelzacht. Dit zien we ook in de kleur, de jonge Naoussa-wijn is paarszwart van kleur terwijl wanneer deze oudert het verandert naar granaatrood. Het is dan niet verwonderlijk dat Xynomavro werd geassocieerd met Nebbiolo, maar DNA analyse heeft dit ontkracht.

De wijngaarden liggen op 150 tot 400m hoogte op de zuidoostelijke helling van Mount Vermio, die rijk zijn aan kalksteen en klei. Het klimaat is minder mediterraan en wordt sterk beïnvloedt door de nabijgelegen bergen. De diversiteit van terreinen, hoogtes, aspecten en bodems op de heuvelachtige hellingen van Vermio, resulteren in aanzienlijke verschillen tussen de wijngaarden en maken dus het bestaan van veel kleinere verschillende terroirs mogelijk.

Naoussa-wijnen liggen over het algemeen iets hoger in prijsklasse; al snel rond de 20€. Ze schittert in rood fruit, specerijen en plantaardige tonen zoals tomaat en olijven. De wijnen krijgen lange schilweking en verlengde houtrijping om de tannine te verzachten. De wijn heeft veel zuren met een lange afdronk. Heerlijk bij gerechten met eend, gegrilde kip of Aziatische gerechten.

Bijzonder Playes Melitona

Op het Chalkidiki schiereiland vinden we de mooie hellingen (Playes) van Melitona. Een breed scala van druivensoorten is hier toegestaan onder de PDO. Bijzonder is dat deze PDO, verkregen in 1982, de eerste was waar internationale druivenrassen zijn toegestaan. De wijnbouwzone behoort praktisch aan één eigenaar Domaine Porto Carras, waardoor de wijn onder deze classificatie geheel aan hem toebedeeld wordt. Er is een witte blend van Athiri (50%), Assirtyko (35%) en Roditis (15%) welke een kruidig aroma met citrus kent. De wijn heeft een volle body met pitte zuren en een rijke fruitige afdronk. Ideaal bij visgerechten (niet romig!), wit vlees of de Aziatische keuken. De rode wijn is een blend van Lemnio, Cabernet Sauvignon en maximaal 30% Cabernet Franc. Deze blend levert een wijn op met complexe aroma’s van zwarte bessen en cederhout. Het is delicaat, rokerig met een lange fluweelachtige afdronk. Heerlijk bij wild of ander rood vlees met een stevige saus.

De meer algemene Halkidiki en Sithonia PGIs stellen wijnmakers in staat te experimenteren met bijvoorbeeld het bijna uitgestorven ras Malagousia. Deze bijzondere druif levert volle rijke wijnen met aroma’s van sinaasappel, limoen, jasmijn en rozebottel. Een heerlijke borrelwijn en past ook goed bij visgerrechten.

Hoog gelegen Epirus

In het noordwesten vinden we Epirus in haar ruige bergachtige landschap. PGI Epirus is de enige regio die mousserende witte wijnen toestaat. Het is opgericht in 2020. We vinden de hoogste wijngaarden op maar liefst 1.100m hoogte. Hier vinden we slechts één PDO die uitsluitend witte wijn produceert. Zowel droge als mousserende wijn die volgens de traditionele methode gemaakt wordt, PDO Zitsa. Alleen de witte Debina-druif is hier toegestaan. De wijngaarden zijn vaak omringt door hekwerk om beren te weren voor wie de Debina-druif maar al te geliefd is. Geniet van deze mousserende wijn als aperitief of dessert. Het is een frisse sprankelende wijn met de nadruk op groen fruit.

De wijnen zijn misschien niet bijzonder uitgesproken, maar omvatten inheemse druiven als de witte Debina en de rode Vlachiko en Bekiari. Verder binnen de vier PGI’s zijn ook internationale druivenrassen toegestaan zoals Chardonnay, Gewürztraminer, Merlot en Syrah.

Weelderig mooi Griekenland

Nadat we de grootste regio’s als Frankrijk, Italië, Duitsland en het Iberisch schiereiland met Spanje en Portugal achter ons laten, gaan we het verderop naar het oosten zoeken. Vanzelfsprekend komen we in Griekenland uit. Griekenland is relatief een onbekend wijnland, op Samos na die mooi weelderig kan zijn, maar wordt wel gezien als één van de landen waar wijn haar oorsprong vandaan heeft. We gaan in de komende serie ons verder verdiepen in wat Griekenland nog meer te bieden heeft!

Rijke Griekse geschiedenis

Griekenland met haar bergachtige mediterrane zonovergoten landschap wordt vaak gezien als de bakermat van de westerse beschaving. Tevens zijn het de Grieken en Feniciërs (het huidige Lebanon) geweest die de wijn naar de omringende landen rond de Middellandse Zee hebben geïntroduceerd.  

Archeologisch bewijs heeft aangetoond dat men 4.000 jaar voor Christus reeds wijn maakte in Griekenland. Het belang van wijn is ook te herleiden in de Griekse mythologie. Dionysus, de Griekse god van de wijn, verschijnt in legendes over het gehele schiereiland.

Echter vanaf de 4e eeuw na Christus belandde Griekenland, als onderdeel van het grote Byzantijnse rijk, in vele twisten verwikkeld. Hierdoor kon de wijncultuur zich niet ontwikkelen zoals in Italië. Later in de Middeleeuwen kende de Griekse wijnindustrie een gouden eeuw dankzij de Malvasia-handel. Deze wijn werd een belangrijk export product naar Constantinopol (Istanbul). Echter vanaf de 15e eeuw heerste het Ottomaanse Rijk over Griekenland. De strenge islamitische wetgeving verbood alcohol. Dus dit betekende een neergang van de Griekse wijnindustrie. Wijnstokken werden gerooid, verboden, vergeten of vervangen voor andere gewassen. Dit zijn de redenen waarom de hedendaagse Griekse wijncultuur zich niet hetzelfde heeft ontwikkeld als in de andere landen.

Pas laat in de 19e eeuw, na de Griekse onafhankelijkheid, werd de wijnbouw opnieuw opgepakt. Doordat West-Europa in de greep was van de phylloxera-uitbraak, kwam de Griekse wijn in de belangstelling te staan. Helaas dankzij de twee Wereldoorlogen én de lokale phylloxera uitbraak in midden 20e eeuw, werd deze wederopstanding teniet gedaan. Pas in de jaren 1960 begon de industrie zich te herstellen dankzij moderne wijnmaaktechnieken en -technologieën. In 1971 werd de appellatiesysteem in het leven geroepen naar voorbeeld van Frankrijk en Italië.

Vandaag de dag kent Griekenland ongeveer 67.000ha aan wijnbouwgebieden waarvan 29.000ha een beschermende oorsprongsbenaming heeft. Zo’n 26% vinden we op de eilanden.

Grieks classificatie systeem

Classificatie Griekenland

Aan de voet van de pyramide van het appellatie systeem staat de tafelwijn (Epitrapezios Inos). Binnen deze appellatie is veel meer toegestaan, qua gebied, scale van wijnstijlen en druivensoorten.

Hierboven staat de BGA ofwel landwijn genaamd Topikos Inos. De hoogste kwalificaties zijn Onomasia Proelefseos Anoteras Piotitos (OPAP) voor droge wijn en Onomasia Proelefseos Eleghomeni (OPE) voor zoete wijn.

Ondertussen blijven de wijngebieden van Naoussa, Nemea, Mantinia, Samos en het eiland Santorini een benchmark bieden voor de rest van het land om naar te streven.

Klimaat

Dankzij de ligging van Griekenland ten zuiden van de Balkan  en de verspreide eilanden in de Middellandse Zee, kent het land veel verschillende meso klimaten. In het noorden is het continentaal terwijl op de eilanden en de kustlijn het klimaat meer gematigd maritiem is.

Weelderig mooi Griekenland

Grofweg kan je Griekenland in vier klimaatzones opdelen;

  • Het natte Noord Griekenland
  • De warme en droge Egeïsche eilanden
  • Het gematigde centraal Griekenland
  • Het mediterraan zuid Griekenland

By Pitichinaccio (talk) – Own work, CC BY 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=4288608

Noord Griekenland

Het noorden van Griekenland omvat de gebieden Epirus, Macedonië en Thracië. De regio heeft slechts beperkte invloed van het Middellandse Zee gebied en kent een meer continentaal klimaat met koude winters en veel regen in sneeuwval in de bergen. Gelet op het koelere klimaat is het niet verwonderlijk dat je hier mousserende wijnen tegen komt, vooral in Zitsa.

De belangrijkste druiven die je hier tegenkomt zijn Malagousia en Assyrtiko geblend met Chardonnay of Sauvignon Blanc voor witte wijn. En voor rode wijn is het Xinomavro met in mindere mate Merlot, Limnio, Cabernet Sauvignon en Syrah.

Egeïsche Eilanden

De eilanden in de Egeïsche Zee zoals het welbekende Santorini, Samos en Limnos zijn verzonken vulkanische eilanden. En brengen zeer mooie wijnen voort met overwegend hoge zuurgraad die je mag verwachten van dit soort bodems.

Santorini is dan ook het thuis(ei)land van de beroemde Assyrtiko wijnen, terwijl op Samos juist de weelderig zoete wijnen van Muscat Blanc te vinden zijn. Voor rode wijn vinden we vooral Limnio en Mavrotragano.

Centraal Griekenland

Ten oosten van het Pindus- en Agrafagebergte vinden we het grote gebied van Centraal Griekenland met Thessalië en Attica. Het is een stuk droger dan in Noord-Griekenland en je kan de regio vergelijken met Napa Valley in de US. In het noordelijke bergrijke deel ligt de focus op rode wijn van vooral Xinomavro druif. De beste wijngaarden liggen op meer dan 250m hoogte. Verder naar het zuiden vinden we vooral witte wijn van de meest aangeplante (en gehate) Savatiano druif. Het is een druif met weinig aroma, maar wanneer we bedenken dat Griekenland in 50 jaar tijd 6 oorlogen en een militaire dictatuur heeft doorstaan begrijpen we waarom er een overproductie is van een goedkope witte wijn. Nu verlegt men de focus op kwaliteitswijnen en dan kan ook deze druivensoort verrassende wijnen voortbrengent!

Zuid Griekenland

Het zuiden van Griekenland met Kreta, Peloponesse en Kefalonia kent een warm mediterraan klimaat. Hier vinden we mooie volle wijnen van Agiorgitiko druif. Verder vinden we hier de witte Moschofilero en zoete rode wijnen van de Mavrodaphne druif.

Kortom

We zullen in de komende weken de regio’s verder uitwerken en ontdekken dat het Griekenland, ondanks haar oorsprong en veelzijdigheid aan onuitspreekbare lokale druivenrassen, ook zeer veel overeenkomsten vertoont met heerlijk weelderige wijnen uit West Europa!

Verified by MonsterInsights